Kuşbank Blog

‘Kızıl Kuyruklu’ Örümcekkuşları

(c) Soner Bekir, 2016

Türkiye’de kuş gözlemciliği ilerledikçe dünya taksonomisini daha sıkı takip eder olduk. Yakın zamana kadar kızıl kuyruklu örümcekkuşu – Isabelline Shrike – Lanius isabellinus olarak bilinen tür ikiye ayrıldı. Eski yayınlardaki isabellinus ve phoenicuroides alttürleri, Collins Kuş Kitabı’nın 2. baskısında şu türlere dönüştü.

  • Isabelline Shrike – Lanius isabellinus
  • Turkestan Shrike (bazı kaynaklarda Red-tailed Shrike)– Lanius phoenicuroides

Peki, yeni gözlenen ve geçmişte gözlenmiş kuşların tanımlarken hangi sınıflandırmayı ve Türkçe isimleri kullanacağız? Eskiden verdiğimiz kızıl kuyruklu örümcekkuşu ismini hangi tür grup için kullanmalıyız? Sorunu tek seferde çözmek için, ileride oluşabilecek taksonomik değişikleri hesaba katmakta fayda var. Kızıl sırtlı örümcekkuşu aslında son derece karışık bir grubu oluşturuyor. Resmin Aslını görüntülemek Palaearktik Bölgesi’ndeki tüm grupları ele alalım.

lanius_collurio_complex

Kaynak: http://www.chebucto.ns.ca/Environment/NHR/Shrike/distribution.html

  • Lanius collurio – Red-backed Shrike – Kızıl sırtlı örümcekkuşu
    • collurio (B Sibirya’ya kadar Avrupa, B Kazakistan ve B Türkiye) *1*
    • kobylini (GD Avrupa, D Türkiye ve KB İran) *2*
  • Lanius phoenicuroides – Turkestan Shrike / Red-tailed Shrike – eski Kızıl kuyruklu örümcekkuşu
    • nominat alttür (B Pakistan’a kadar Orta Asya) *3*
  • Lanius isabellinus – Isabelline Shrike – eski Kızıl kuyruklu örümcekkuşu
    • isabellinus (K Çin, Moğolistan ve G Rusya) *4
    • arenarius (KB Çin) *9*
    • tsaidamensis (Orta K Çin) *5*
  • Lanius cristatus – Brown Shrike
    • cristatus (O ve D Sibirya ve K Moğolistan) *6*
    • confusus (D Moğolistan GD RUsya ve KD Çin) *7*
    • lucionensis (D Çin, Kore ve G Japonya) *10*
    • superciliosus (GD Rusya’da Sakhalin Ad. K ve Orta Japonya) *8*

Şu anda hem isabellinus hem de phoenicuroides türleri kızıl kuyruklu. Dolayısıyla bu isim her iki grup için de geçerli.

L. phoenicuroides taksonunun yayılışı:

phoenicuroides

(c) www.xeno-canto.org

L. isabellinus taksonunun yayılışı:

isabellinus

(c) www.xeno-canto.org

Oysa dağılımlara bakarsak, phoenicuroides, Türkistan denilen Turan bölgesinde, isabellinus ise  Moğolistan ve komşu bölgelerinde yayılıyor. Ayrıca iki kardeş türün Türkistan / Moğolistan gibi zıt, ilişkili, birbirinin tamamlayıcı veya komşu diyebileceğimiz “Türkistan” ve “Moğolistan” isimleriyle anılması çok daha doğru olacak.

Bu durumda tür listemiz:

  • Kızıl Sırtlı ÖrümcekkuşuLanius collurio – Red-backed Shrike
  • Türkistan ÖrümcekkuşuLanius phoenicuroides – Turkestan Shrike / Red-tailed Shrike
  • Moğolistan ÖrümcekkuşuLanius isabellinus – Isabelline Shrike
  • Kahverengi Örümcekkuşu – Lanius cristatus – Brown Shrike

şeklinde güncellenebilir.

Hazırlayan: Kerem Ali Boyla 2 Kasım 2016, İstanbul

Not: Tüm dünyada yaşayan 10000’i aşan türlerin isim çalışmasını uzun zamandır Sancar Barış ve Kerem Ali Boyla yürütmekte ve bugüne kadar Türkçe isimlendiren 2500 tür eBird altyapısında bulunmaktadır. Yeni isim öneri ve tartışmalarınızı lütfen Sancar Barış veya Kerem Ali Boyla  ile yapabilirsiniz.